آناتومي دستگاه تناسلي زن و مرد

[elahe]

ساختارهای داخلی دستگاه تناسلی زن (تخمدان ها، لوله های حمل تخمک، رحم ومهبل) در یک سوم پایینی شکم قرار دارند. تخمدان ها، حاوی فولیکول هایی هستند کهتخمک ها (سلول هایی که با اسپرم مرد ترکیب شده، نوزاد ایجاد می کنند) را در خود نگهمی دارند. هر ماه یک تخمک بالغ شده، از تخمدان رها می شود؛ شیپور (فیمبریا) تخمک رابه داخل لوله حمل تخمک هدایت می کند و از آنجا تخمک به طرف رحم رانده می شود.
مهبل که مسیری با جدار عضلانی است، ارتباط رحم را با خارج بدن برقرار می سازد. ساختارهای خارجی که مجموعاً فرج نام دارند، شامل کلیتوریس حساس و چین های پوستی بهنام لب هستند که ورودی مهبل و پیشابراه را محافظت می کنند. غدد بارتولن که مایعی رابرای لیز کردن در حین مقاربت جنسی ترشح می کنند، درست در داخل ورودی مهبل قراردارند.
● تغییرات حاصل از بلوغ در دختران
بلوغ دوره ای است که در طی آن،مشخصات جنسی ایجاد و اعضای تناسلی بالغ می شوند. در دختران، بلوغ بین ۱۰ تا ۱۴سالگی شروع می شود و۳ تا ۴ سال طول می کشد. غده هیپوفیز شروع به ترشح هورمون هاییمی کند که تخمدان ها را برای تولید هورمون های جنسی زنانه یعنی استروژن وپروژسترون، تحریک می کنند. این هورمون ها باعث ایجاد تغییرات فیزیکی از جمله بزرگیپستان ها و لگن ها و رشد موهای عانه و زیر بغل می شوند و به دنبال آن، تخمک گذاری وقاعدگی را تحریک می کنند.
● چرخه قاعدگی
در طول چرخه قاعدگی، بدن زن برایبارداری احتمالی آماده می شود. این چرخه به وسیله ۴ هورمون تنظیم می شود. هورمونتحریک کننده فولیکول و هورمون لوتئینی که از غده هیپوفیز ترشح می شوند، باعث بلوغیک تخمک در یک فولیکول و آزاد شدن آن می شود. تخمک و فولیکول آن، استروژنوپروژسترون ترشح می کنند که باعث ضخیم شدن مخاط رحم می شوند. اگر یک تخمک بارور شود،خود را وارد سطوح داخلی رحم می کند و اگر بارور نشود، در طول قاعدگی به همراه خون وسلول های حاصل از مخاط داخلی رحم، از بدن خارج می شود. این چرخه حدود ۲۸ روز طول میکشد ولی مدت زمان آن ممکن است از ماهی تا ماه دیگر و از زنی به زن دیگر فرق کند. یکچرخه قاعدگی کامل
این تصویر تغییرات حاصل در آندومتر(مخاط رحم) و تخمـدان را درطی چرخـه قاعدگی نشـان می دهد. تخمک می تواند در زمان تخمک گذاری که از فولیکولآزاد می شود، به وسیله یک اسپرم بارور گردد.
● نقش پستان ها
پستان ها درتحریک جنسی نقش دارند و نقش اصلی آنها تولید شیر برای نوزادان است. در طول بلوغ،هورمون استروژن باعث رشد و تکامل پستان ها می شود. در طول بارداری، تغییراتهورمونی، پستان ها را باز هم بزرگتر می کنند و در اواخر بارداری، تولید شیر رادرغده هایی به نام لوبول تحریک می کنند. این غده ها به مجاری وصل می شوند که بهکانال هایی به نام آمپول ختم می شوند. آمپول در سطح نوک پستان به بیرون باز می شود. بقیه بافت پستان عمدتاً چربی است و مقدار کمی بافت همبند نیز دارد که به نگهداریپستان کمک می کند.
● ساختار پستان
پستان ها عمدتاً از لوبول ها و مجاری شیربه همراه چربی و بافت همبند تشکیل می گردند. شیر از نوک پستان خارج می شود. ناحیهتیره اطراف نوک پستان آرئول نام دارد.
● یائسگی
یائسگی زمانی است که چرخهقاعدگی متوقف می شود این امر معمولاً بین۴۵ تا۵۵ سالگی رخ می دهد. تخمدان ها دیگربه هورمون تحریک کننده فولیکول پاسخ نمی دهند و هورمون های جنسی زنانه (استروژن وپروژسترون) کمتری تولید می کنند. در نتیجه، تخمک گذاری و قاعدگی خاتمه می یابد. بهمحض این که زنـی به مرحـله یائسگی برسد، دیـگر بارور محسوب نمی شود. درست در سالهای قبل و بعد از یائسگی، تغییرات هورمونی باعث ایجاد علایمی چون نوسان خلق، گرگرفتگی، خشکی مهبل و عرق کردن شبانه می گردد. یائسگی ممکن است منجر به تغییراتفیزیکی طولانی مدت مثل پوکی استخوان شود.
● استخوان دچار پوکی
هورمون جنسیاستروژن برای تقویت استخوان ها لازم است. غلظت پایین استروژن پس از یائسگی می تواندمنجر به پوکی استخوان شود که همان گونه که در این تصویر میکروسکوپی نشان داده شدهاست، یک بیماری است که در آن استخوان ها تراکم خود را از دست می دهند و ممکن استنازک و شکننده شوند.
دستگاه تناسلی مرد
دستگاه تناسلیمرد، تولید اسپرم )سلول هایی که می توانند به تخمک زن متصل شده، نوزاد را به وجودبیاورند( را برعهده دارد. همچنین این دستگاه هورمون های جنسی لازم برای تولید اسپرمو تکامل جنسی در دوران بلوغ را می سازد. اعضای تناسلی مرد از آلت تناسلی، بیضه وکیسه بیضه که بیضه ها در آن آویزان هستند، تشکیل می شوند. هر بیضه حاوی لوله هایسمینیفر است که اسپرم می سازند. اسپرم در اپیدیدیم )یک لوله پیچ در پیچ که پشت هربیضه قرار دارد(، نگهداری می شود. یک لوله دیگر به نام وازدفران، هر اپیدیدیم را بهیک مجرای انزالی وصل می کند که این مجرا خود به پیشابراه وصل می شود. سه غده )یکجفت غده ساخت منی و غده پروستات(، مایعاتی را ترشح می کنند که وظیفه انتقال و تغذیهاسپرم را برعهده دارند؛ این ترشحات همراه اسپرم، مایعی به نام مایع منی را تشکیل میدهند. در طول فعالیت جنسی، بافت نعوظی آلت تناسلی، پر خون شده، آلت تناسلی را درازو سفت می کند تا بتواند وارد مهبل زن شود. در هنگام ارگاسم، انقباضات عضلانی مایعمنی را از طریق هر وازدفران به طرف پیشابراه و خارج از آلت تناسلی می رانند.
● تغییرات حاصل از بلوغ در پسران
بلوغ دوره ای است که طی آن مشخصات جنسی ظاهر واعضای جنسی بالغ می شوند. در پسران، معمولاً بلوغ بین۱۲ تا ۱۵ سالگی شروع شده،۳ تا۴سال طول می کشد. غده هیپوفیز واقع در قاعده مغز شروع به ترشح هورمون هایی می کند کهبیضه را برای تولید هورمون جنسی مردانه یعنی تستوسترون تحریک می کنند. این هورمونها باعث ایجاد تغییراتی مثل بزرگی اعضای تناسلی و رشد موی بدن و سپس تولید اسپرم وافزایش میل جنسی می شوند.
● تولید اسپرم
با فرا رسیدن زمان بلوغ، ساخت مداوماسپرم در بیضه ها با سرعت حدود۱۲۵ میلیون اسپرم در روز شروع می شود. اسپرم ها دراطراف دیـواره های لوله های سمینیفر تکامـل پیـدا مــی کنند و دم های آنها که آنهارا قادر به شنا کــردن مـی کـنند، بـه سمت مرکز لوله ها قرار می گیرند. اسپرم بالغدر یک لوله پیچ در پیچ به نام اپیدیدیم که پشت هر بیضه قرار دارد، نگهداری می شود. سرانجام اسپرم ها یا در طی فعالیت جنسی با انزال بیرون می روند و یا به داخل بدنبازجذب می شوند.